Ethemini Kahulumeni yokuqala (1994-1999), Umnyango Wezezifundazwe kanye Nohulumeni Wendawo (i-dplg) yayisemqoka ekusetshenzisweni kwesivumelwano somthethosisekelo omusha wentando yeningi.
Ukuthuthukiswa kwenqubomgomo entsha kanye nohlaka lomthetho lukahulumeni wendawo eNingizimu Afrika.
Umsebenzi ongenhla waveza Imithetho sivivinywa Kahulumeni Wendawo, Umthetho Womasipalati, Umthetho Wokukhawuliswa, Umthetho Wezakhiwo Zomasipalati kanye Nomthetho Wezinhlelo Zomasipalati ngalesi sikhathi. Ukubheka ngqo ngethemu yokuqala yomsebenzi wayo kwakuwukumisa ibutho lezepolitiki elisha elisemqoka lombuso wentando yeningi kuzimo zikazwelonke kanye nezesifundazwe.
Ukuqalisa kwethemu yesibili kaHulumeni ngo-1999 kwangenisa inguquko egameni Lo mnyango, okwaholela emisebenzini yawo emisha. Umsebenzi wokuthuthukisa umthethosisekelo wadluliselwa Emnyangweni Wezobulungisa Umnyango wona wase ubizwa Umnyango Wezezifundazwe kanye Nohulumeni Wendawo (i-dplg). Igunya elisha le-dplg laba ngeliwumnyombo ekwenzeni ngcono izinga lokubusa, ukukhulisa ukunikezwa kwezinsizakalo kanye nokuvumela ukuthuthukiswa.
Njengomphumela igunya le-dplg lasuka kulelo lokuba ngumgcini womthethosisekelo laba ngelokuqinisa izikhungo zokubusa nezokuqinisa ubuhlobo ngokuphambanisa iminyango kanye nokumisa uhlelo olusha lukahulumeni wendawo. Ngokuba khona kohlaka lwenqubomgomo kahulumeni wendawo, ukubheka ngqo kwayo kwaba ukumisa omasipalati kanye nezinhlelo zabo eziwumnyombo kanye nokweseka isimo sokwenza igunya lawo lomthethosisekelo.
Izinhlelo Ezibanzi Zombuso: Lezi zibopho zifaka ukulinganisa ukusetshenziswa Uhlelo Oluxhasiwe Lokuhlanganisa Ukuthuthukiswa Kwesazemakhaya (i-isrdp), Uhlelo Lokwenza Kabusha Ezasemadolobheni (i-urp), Izinsizakalo Eziyisisekelo Ezitholakala Mahhala (ama-fbs), ukuphatha izimo eziyingozi kanye nokwakha inqubomgomo yokuphatha izimo eziyingozi kanye nohlaka olusemthethweni kanye futhi nokulungisa umthetho ngegunya lezikhungo zobuholi Besiko ekubuseni kanye nasekuhlobaneni okuhlanganisa ezinye izikhungo zombuso.
Uhulumeni Wesifunda: Ukubheka ngqo kusikhathi esiningi sethemu ukweseka izifundazwe ukuze zikwazi ukusebenzisa ukweseka kwazo kanye nemisebenzi eyeqiswe amehlo ngokuphathelene nomasipalati.
Uhulumeni wendawo: Ingxenye eyodwa yokubhekwa ngqo ngumnyango ngokuphathelene nohulumeni wendawo kwakuwukusebenzisa inqubomgomo entsha nomthetho kahulumeni wendawo, yeseka ukumiswa kokubusa kukamasipalati kuzo zonke izingxenye zayo futhi iqedele yonke imithetho yayo kamasipalati efana nomthetho wemali yezinsizakalo ekhokhwayo (Umthetho Wentela Kamasipalati).
NgoDisemba ka-2000, amabandla okuqala kamasipalati akhethiwe aqala ukusebenza ngaphansi kohlaka olusha lomthetho. Okwafakwa ngaphakathi kwale ndawo yesibopho kwakuwukuphathwa kwezimo eziyingozi, ukumiswa kohlaka lomthetho ekuphatheni izimo esiyingozi sezwe, kanye nokungenisa izindlela zokuvikela zokubizwa isenzeko se-Y2K.
Ingxenye yesibili yalo msebenzi wawubhekiswe ngqo ekuhanjisweni kwezabelo zengqalasizinda kanye namashezi kamasipalati alinganiselwe omasipalati. Lezi zimali ezingenayo zakhula unyaka ngonyaka ngaloko zathelela futhi imali yokuqalisa ezaliswayo kamasipalati kanye nokwandiswa kwemibandela yezinsizakalo ukususa okwakusilele emuva ngesikhathi sobandlululo.
Ukusukela ngo-1994, umbuso osebenza njengemishini wobandlululo waguqulwa ukusuka kuziphathimandla zendawo eziyi-1200 ezazesekwe phezu kobuzwe, izifunda zokuphatha ezine kanye Nezindawo Zabantu Kuphela eziyi- ukuya komasipalati abangama-284 abakhethwe ngentando yeningi, izifunda eziyisishiyagalolunye kanye nohulumeni kazwelonke onamandla.
Ukhetho olalunokuthula kanye nentando yeningi ephelele lwenziwa ngo-1994, 1999 kanye nango-2004 lwenzelwa uzwelonke, izifunda kanye nohulumeni wendawo.
Uhulumeni kuyo yomithathu imikhakha wafaka izinhlelo ezahlukile zokususa ubuphofu kanye nokungathuthukiswa ngokuphelele. Amasu kanye nezinhlelo zasetshenziswa ezigabeni ezifana nezokudla kanye nokondliwa okuyisisekelo, amanzi kanye nokuphilisayo, ugesi kanye nokunikezwa kwamandla kagesi, izindlu kanye nokokufihla ikhanda, ukwenza ngcono okwemihlaba, izithuthi , imfundo, ukunakekelwa kwezempilo, ama-SMME kanye nokubumbana kwezenhlalonhle. Ubukhulu bezifunda ukuthi zikwazi ukuqhubeka zamukela imali ekhishwayo evela ku-fiscus ukuze isetshenziselwe ezenhlalonhle nayo ibe ngukufinyelelwa okuyiqiniso. Ukuhlolwa jikelele kwezifunda ukuthi bakwazile ukusebenzisa amabhajethi aguquliwe afinyelela kude futhi aveze imiphumela ebonakalayo ekuphatheni ukusetshenziswa kwezimali.
Izinhlelo zikamasipalati eziwumnyombo ziye zamiswa zaqiniswa ukubhekana ngqo nokubamba iqhaza kwemiphakathi, ukuhlela kokuhlanganisa okuthuthukayo, ukwethulwa kwezinsizakalo kanye nokuphatha ukwenza ngemfanelo.
Nokuxhasa ngezimali ukufakwa kukagesi okweseka ukusalela emuva kokufakwa kukagesi kwezindawo okuhlalwa kuzo ngokuphelele asendaweni yomlando esezindaweni ezinganikeziwe ugesi ngokuphelele.
I-mig yingqalasizinda entsha yendlela yokudlulisa futhi ibhekiswe ekwenzeni izinhlelo zokudlulisela ngendlela elula komasipalati, ngendlela ecacile kanye neqondile. Izimo zayo ziyaguquguquka kakhulu, zakhelwe ukweseka amabhajethi email eqongelelweyo yomasipalati, kanye nokulungiselela uhlelo lokuthuthukisa oluhlanganisiwe. I-mig ayisoze yaxhasa amanye amaphrojekthi ngezimali, kodwa yakhiwe ukuthi ihambisane namabhajethi emali eqongelelweyo yomasipalati (afana nesamukeliso sengqalasizinda yesifunda). Ukubika ngokusetshenziswa kwemali kuzakuba kuyo yonke ibhajethi yemali eqongelelweyo yomasipalati, enayo kumele iqinisekise ukuthi kunamabhajethi okusebenza esikhathini esizayo ukuxhasa ngezimali ukusetshenziswa kwemali eqongelelwayo. Umnyango ngamunye womugqa kazwelonke uzawuqhubeka uhole ukuhola kanye nokweseka ukusetshenziswa emisebenzini kanye nokwandulela okucacile.
I-isrdp ukuqalisa kukahulumeni, okuhanjiswa nguMnyango Wezifunda Nohulumeni Wendawo. Yaqala ukusebenza ngo-Okthoba ka-2000, emva kokuvunywa yiKhabhinethi. Uhlelo luhlose ukulwa nobuphofu, ukwakha amathuba emisebenzi kanye nokwenza ngcono impilo yezakhamuzi zaseNingizimu Afrika, ikakhulukazi abesifazane, intsha kanye nabantu abakhubazekile.
Inhloso esemqoka yohlelo ukuqinisekisa ukuthi uhulumeni usebenza ngokuhlanganyela nemiphakathi kanye nabanye ababambi qhaza ukuqeda ubuphofu bese wenza kangcono izinga lempilo ezindaweni ezisemaphandleni.
I-isrdp ilungiselwe ukuthola ukubumbana komphakathi kanye nomphakathi wasemaphandleni ongaguquki onezomnotho osebenzayo noqinisiwe ongakwazi ukugcina ukuziqhenya kwemiphakathi yasemaphandleni.
Ukuthuthukiswa kwezasemaphandleni ihlose okungenani ukususa ukubhekelwa phansi kweminyaka eminingi kwabantu basemaphandleni ngokwenza ngcono ukunikezwa kokwethulwa kwezinsizakalo kanye nokufinyelela ngokugcwele kuzinsizakalo zenhlalonhle ezifana nemidlalo kanye nemisebenzi yokungcebeleka, izikole, imitholampilo, njll.
Ukunikezwa ukuxhaswa kwamaphrojekthi kanye nemisebenzi esemaphandleni kuyinselele enkulu kuhulumeni ngakhoke indinga ukusebenza ngempumelelo kwabo bonke ababambi qhaza ekuqinekiseni ukuthi amaphrojekthi kanye nemisebenzi ifinyelela izidingo zabantu abasezingeni eliphansi.
Isu eliqinisiwe ngakho-ke liyadingeka ukuqinisekisa ukuthi isisekelo semali engenayo kahulumeni wendawo ikhuliswa ngokusebenzisa izinhlelo ezifana Nesamukelo Sengqalasizinda Kamasipalati (i-mig). Kuze kube manje uhlelo lusetshenziswe ezindaweni eziyi-13 eziye zakhethwa njengezamalunga asemaphandleni.
Uhlelo lwe-urp uhlelo lukahulumeni, olwenziwa Ngumnyango Wesifunda kanye Nohulumeni Wendawo. Lwaziswa NguMongameli u-Thabo Mbeki Enkulumweni Yakhe Yesizwe ka-2001 ngenhloso jikelele yokuhlanganisa abantu ukuthi baqondise amandla abo kanye nemithombo ngokubhekana nokusiza imiphakathi yezwe yasemadolobheni ehluphekayo. I-urp yaziswa ngesikhathi esifanayo Sohlelo Lokuthuthukisa Ezasemaphandleni Ezixhaswe Ngokuhlanganisa (i-isrdp), ukuze basebenzisane ekulweni ubuphofu nokungathuthuki kwasemaphandleni kanye nasemadolobheni.
I-urp isetshenziswa ezindaweni eziyisishiyagalombili ezazisiwe njengamalunga okwenza kabusha okwasemadolobheni okumela ngokuhlanganyelwayo indawo enkulu yobuphofu eNingizimu Afrika.
Ukusebenziseni i-urp, kulindeleke ukuba i-dplg iqinisekise ukulungisana okunempumelelo kanye nokusetshenziswa kwe-urp kuwo wonke amalunga enziwe kabusha abonisiwe. Izifunda eziphatha lawa malunga anezingcweti zobuchwepheshe abakhethwa nguThulasizwe ukwenza umsebenzi ocacile kanye nezingcweti zezepolotiki ezikhethwa ngama-MEC esifunda, ukunikeza ukweseka kwezobuchwepheshe kanye nezepolotiki kanye nokuhlahlwa kumalunga. Amamenenja edolobha kanye namaMeya anikezwa ukuba enze njengabaholi bezobuchwepheshe nezepolitiki bezinhlelo zamalunga. Kweyodwa yamalunga ayisishiyagalombili, umasipalati ngamunye ophathekayo uqashe iqembu labasebenzi abanokuzimisela ukuze babe nesibopho sohlelo.
Uhlelo Lokwenza Kabusha lubhekana nemiphakathi yasemadolobheni, ikakhulukazi emaqenjini anokulimazeka afana nabesifazane, intsha, abadala kanye nokukhubazeka.
Uhlelo lwe-led lwe-dplg, oluchaza inqubo esetshenziswa ngabantu bendawo bebonke nabahlanganyeli abanye ukufinyelela ukuthuthukiswa nokukhula komnotho okuqinisiwe. Uhlelo luhlose ukubonisa kanye nokusebenzisa imithombo yendawo, abantu abanamakhono kanye nemiqondo yebhizinisi, ukuze bakwazi ukufaka ekukhuleni komnotho wendawo.
Inhloso esemqoka yohlelo ukunikeza futhi imithombo kanye namathuba ebhizinisi ukunikeza abahlali bendawo amandla ezomnotho ukuze bakwazi ukujabulela izinzuzo zamathuba emisebenzi aqinisiwe kanye namazinga empilo enziwe ngcono.
Ne-LED engakwazi ukusetshenziswa njengesikhali sokuheha imali eqongelelweyo kakhulu ukusuka esigabeni sangasese bese iyibeka elevelini lokwakha amathuba emisebenzi kanye nesizinda ezidingekayo kakhulu sendawo.
Umthethosivivinywa kaHulumeni Wendawo ulisho ngokucacile igunya " lokuthuthukisa uhulumeni wendawo". Ithi: uhulumeni wendawo kumele athembise ukusebenza nezakhamuzi, izinhlangano ezesekwe ngumphakathi kanye namanye amaqembu anokunaka ukuthola izindlela eziqinisiwe zokufinyelela izidingo zomphakathi zenhlalonhle, ezomnotho, kanye nezezokwenza bese enza ngcono amazinga ezimpilo zabo.
Ngokungafani nesikhathi esedlule, isifanekiso esisha sikahulumeni wendawo wayenikezwe wuhulumeni kazwelonke ukuthi ube ngaphambili lapho kwethulwa khona izinsizakalo. Omasipalati manje banezibopho eziningana. Noma ngabe kungebona abantu abakha imisebenzi, uhulumeni wendawo kumele akwazi ukwenza amasu okuthi uzihambisa kanjani izindaba zakhe. Kufanele akhe indawo enesimo sokusebenza esihle ukuze abathengisi bavume.
Uhlelo olufana ne-LED yimibhobho yokukhiqiza ibhizinisi labantu abakwazi ukwakha izimboni ezikhiqiza izimpahla zesikhumba, ubugugu, izingxenye zemoto kanye nezinye izimpahla ezingakwazi ukuyiswa kwamanye amazwe. Laba bathengisi kumele banikezele kumikhiqizo yasekhaya okuyingqikithi (i-GDP) yezwe kanye nenqubo yokwehlisa ukungaqashwa. Kanye nokuthi uphawu olusemqoka ukuthi bangaba ngabanikazi abakhiqiza okokuziphilisa okufana nemishini ephambili kanye nobuchwepheshe obusezingeni eliphezulu.
Ukusukela ekubeni khona kwentando yeningi eNingizimu Afrika eminyakeni eyishumi edlule, ukwethulwa kwezinsizakalo umshwana osetshenziswa njalo ngaphakathi kwabantu abaningi. Ukufunwa kwezinsizakalo ngumphakathi kuya ngokwanda ngokushesha uma beba nokunaka izimo zabo bese befuna izimo zokuphila ezingcono emakhaya abo.
Lesi simo ngakho-ke sidinga uhulumeni wendawo ngokuhlanganyela nesigaba esizimele, Izinhlangano Ezesekwa Ngumphakathi, kanye nomasipalati ukuthi benze ngokusheshisa izibopho zabo zokunikeza izinsizakalo eziyisisekelo zokuba yisakhamuzi saseNingizimu Afrika kuzo zombili izindawo zasemaphandleni nezasemadolobheni ezisezweni.
I-msp uhlelo lwe-dplg oluhlose ukwakha ukuhlanganyela ngaphakathi kukamasipalati, Kuzinhlangano Zesekwe Kumphakathi kanye neminye imikhandlu ngenhloso yokuhlanganisa kokubili imihla yonke kanye nezindaba zabasebenzi ukuze omasipalati bakwazi ukuphumelela ekunikezeni izinsizakalo ezifanele kuzakhamuzi.
Ukubheka ngqo kubhekene nokwaziswa kwabantu ngabanye, izinhlangano okungezona zikahulumeni, izinhlangano ezesekwa ngumphakathi kanye nezinkampani ezizimele ezikwazi ukunikeza amakhono antulekayo futhi nangethula izinsizakalo ezingasiza omasipalati ukuthi benze ngcono okuguqukayo. Ukusetshenziswa kwazo zonke izakhiwo, ezisebenza ngokuhlanganyela ukwenza ngcono izimpilo zemiphakathi yaseNingizimu Afrika, yikona okufunzelela Ukuhlanganyelwa Kwezinsizakalo kukaMasipalati.
Ichazwa njengesivumelwano phakathi kukamasipalati nomunye umasipalati noma yiyiphi enye yesitho sombuso noma umakhandlu wangasese ngaphakathi kukamasipalati.
I-City Power, enesibopho sokuthengisela uhulumeni wendawo ugesi omningi. Ugesi loyo uthengiselwa imiphakathi ekumayunithi.
Ezinye izibonelo zama-msp aphathelene nokuhlanganyela nesigaba sangasese Kwezinhlangano Ezesekwe Emphakathini. Ukuhlanganyela kumele kube ngokufanele, okunikezwe imvume futhi kumele kufinyelele izidingo ezibekiwe zomthetho ngoba ezinye zazo kumele zisise omasipalati ngezinhlelo zabo zokunikeza amabhili okwenzekayo ukuthi kwesinye isikhathi abe nzima kakhulu.
Imiphakathi ibonise ukungalujabuleli uhlelo okunikezwa ngalo amabhili, isibonelo kulapho becabangela ukuthi ibhili kagesi noma yamanzi ibonisa izinombolo okungezona ngaloko ikhuphula amanani okumele bawakhokhelele izinsizakalo. Ngokuphathelene naloku kungajabuli, uhulumeni wendawo ufuna ukungena alamule bese abhekana nalezi zinhlobo zezinkinga ngokuqasha izinsizakalo zamakontileka ezinkampani ezimiswe kahle ezinobuciko ohlelweni lwamabhili kanye namanye amakhono antulekayo ukuze kwenziwe kangcono ukwethulwa kwezinsizakalo.
Uhulumeni wendawo kanye nabanikezeli bezinsizakalo esikhathini esiningi bangena kusivumelwano esiphakathi konyaka o-1 kuya kwe-3, efakela ukusizwa ngohlelo lwamabhili, imisebenzi yokugcina ingqalasizinda, kanye nokuqoqwa kwamabhili emiphakathini. Isivumelwano sifaka futhi ukuhlolwa kwezinga lomsebenzi owenziwa yilaba banikezeli bezinsizakalo kanye nezikhathi ezibekiwe okulindeleke ukuthi baqede ngazo umsebenzi wabo.
Ukuhlanganyela Kwezinsizakalo Zomasipalati okumele kubhekwe njengesikhali sokunikeza omasipalati ukuba lunama okukhulu ukubhekana nezidingo zokwethula izinsizakalo emiphakathini yabo.
Iyinqubo omasipalati abalungiselela ngayo amasu ezinhlelo zeminyaka emihlanu abukezwa njalo ngonyaka ngokusebenzisana nemiphakathi kanye nababambi qhaza. Lezi zinhlelo zifuna ukuqhubekisa ukuhlanganisa ngokulinganisa izinsika zenhlalonhle, zomnotho kanye neze-ikholoji zokuxhaswa ngaphandle kokunikezela ngesikhundla somthethosisekelo esidingekayo ekusetshenzisweni, kanye nangokuqondanisa izenzo ngokuphambana kwezigaba kanye nezimo zikahulumeni.
Yilo lolu lwazi olwenza omasipalati baphakamise uhlelo lokuthuthukisa oluhlanganisayo ukufinyelela ekwethulweni kwezinsizakalo kanye nezinhloso zokuthuthukisa zendawo yabo kamasipalati ngendlela exhasiwe nenempumelelo. Iminyango kazwelonke kanye neyesifunda, izikhungo zokuthuthukisa, imikhandlu yezigaba ezizimele, ama-NGO kanye nemiphakathi wonke kumele adlale igunya elisemqoka ekulungiseleleni kanye nasekusetshenzisweni Kwezinhlelo Zikamasipalati Zokuthuthukisa Ezihlanganisiwe. I-dplg inikeza ukweseka komunye nomunye walaba babambi magunya ikakhulukazi omasipalati abangohlobo lwemihlahlandlela, izinhlelo zokuqeqesha, izinqubo zokweseka esizebenzayo, izinhlelo zokusiza ngemali kanye nokunikeza amandla okwenza. I-dplg iphinda futhi yeluleke ababambi magunya ukuthi bangaqondanisa baphinde benze ngcono kanjani uhlelo lokuthuthukiswa, bese banikeza indawo okuzokwabelana ulwazi kuyo.
Uhlelo Lokuphatha ukweseka ukuhlela kanye nokusebenzisa lohulumeni wendawo liqukethe umphambo Wezikhungo ze-PIMS ezisendaweni eyisifunda esiselevelini yomasipalati. Isikhungo se-PIMS sinezisebenzi eziyizingcweti zokuthuthukisa ezinikeza ukweseka kobabili omasipalati besifunda nebendawo usuku ngosuku ikakhulukazi Ohlelweni Lokuthuthukisa Oluhlanganisayo (i-idp) kanye nokusetshenziswa. Ukweseka ngaloko kuhambisana nezinhlobe ezahlukene zomsebenzi nokwenziwayo.
Izikhungo ze-PIMS zingamayunithi okweseka amasu anecala komasipalati abasizayo, futhi angeyodwa yezinqubo i-dplg kanye neminyango yohulumeni besifunda nendawo benikeza ukweseka komasipalati okusebenzayo. Izikhungo ze-PIMS zinikezwe imithombo yolwazi lwengqalasizinda kanye nobuchwepheshe obunikeza omasipalati ukufinyelela olwazini lwe-GIS, izindaba nemisebenzi ephathelene ne-idp, inqubomgomo yesigaba efanele, imihlahlandlela kanye nomthetho, kanye namasu esigaba nezinhloko nezinhlobo ezahlukene zezifundo/zezingcwaningo.
Yini i-Projekthi Yokuqinisa?
Iwuhlelo lokwenza lokusebenzisa izandla olubonise omasipalati ezinokusilela kwezinsizakalo ezinkulu okudinga ukubhekwa ngokushesha.
Ngaphandle komasipalati abaye bashiwo ukuze kutholakale usizo, inhloso ye-phrojekthi ukubona ukuthi zonke izinselele zabo bonke omasipalati abangama-284 ziyabhekwa ngendlela enomqondo nenemiphumela.
I-Projekthi Yokuqinisa inenqubomgomo ewumgomo obhekela ubuphofu - yinto uhulumeni odlule ahluleka ukuyenza - inqubomgomo yobuphofu ibhekela izimo zabaphofu, abathola impesheni, abangasebenzi kanye nabakhubazekile. Izidingo zalaba bantu ziye zaboniswa futhi baye bacelwa ukuba bazibhalise komasipalati abahlukene ukuze bavunyelwe ukuba bangakhokhi izinsizakalo eziyisisekelo. Loku kusho ukuthi bayakwazi ukufinyelela kuzinsizakalo ezinikezwa ngomasipalati babo emiphakathini yabo ehlukene.
I-Projekthi Yokuqinisa kulindeleke ukuba ihlale iminyaka emi-2 futhi izimisele ukuthi ibe ngumakhi ukubonisa inguquko eshintshwayo kanye nokwethulwa kwezinsizakalo okusheshayo kumiphakathi esilele emuva ekwethulweni kwezinsizakalo okuningi.


Kukuthelela kangakanani ukulwa noma udlame?
Ukuqhubekisa intando yeningi Yezomthetho, efaka umncintiswano wezepolitiki wezikhathi ezithile kanye namathuba okhetho, umyalo womthetho, amalungelo ezakhamuzi kanye nokuba phezulu Komthethosisekelo.
Yini okulungile nokungalungile ngezinhlelo zethu zepolotiki?
Kungabe izakhiwo namaforamu akhiwe nguHulumeni ayasiza ekubambeni iqhaza kwentando yeningi?
Ikuthuthukisa kanganani okulandelayo I-Ningizimu Afrika?
Izakhamuzi zase-Ningizimu Afrika ziwahlonipha kangakanani lawa malungelo?
Siyaqinisekisa yini ukuthi bukhona ubulungisa bukawonke wonke?
Ukuqinisekisa ukuba necala, ukusebenza ngemfanelo kanye nokubamba izikhundla zehhovisi lo mphakathi ngempumelelo kwabasebenzi bomphakathi.
Usebenza kahle kangakanani umbuso?
Abantu abawusebenzelayo bona -ke?
Yini okunye okumele kwenziwe ngako?
Kungabe abesifazane banikezwa ukwesekwa okwanele abakudingayo ukuthi bakhululeke?
Zivikeleke kahle kangakanani izingane?
Ukuqhubekisa nokuvikela ilungelo lamaqembu alimalayo kufakwa nabantu abasusiwe babaleka emazweni akubo.
Baphathwe kahle kangakanani abantu ababaleka emazweni akubo kanye nalabo abangenawo amakhaya?
Abantu abakhubazekile bona?
Ziphathwa kahle kanganani ezomnotho jikelele?
Uhulumeni uyihlanganisa kanjani imisebenzi yakhe?
Uyiphatha kahle kangakanani imali yakhe uHulumeni?
Kukuthelela kangakanani ukukhwabanisa kuHulumeni?
Yenza kusheshe ukuhlanganisa ngokubamba iqhaza ngokuhlanganisa izinqubomgomo zemali, ezemisebenzi kanye nezokulondoloza.
Senza okufanele yini kwezemisebenzi nokusebenza ngokwengezwe emazweni ase-Afrika?
Kulula kanganani ukwenza ibhizinisi eNingizimu Afrika?
Ziyabahlonipha yini izinkampani ezinkulu abantu nomphakathi?
Babahlonipha kangakanani abaqashi abasebenzi babo?
Ukuqhubekisa ukuvunywa kwamakhodi ebhizinisi ezimilo ekufinyeleleni izinhloso zenhlangano.
Kungabe izinkampani ezinkulu zenza ngobuqotho nangokufanele ngaphakathi (ezweni)?
Ukunikeza ukuba nomnako kwezinhlangano, abaqondisi kanye nama-ofisa.
Isebenza kanjani imiyalo nemithetho ephatha ukusebenza kwenkampani?
Ukuqhubekisa ukuzethemba ekuthuthukiseni nasekwakheni amandla ekuthuthukiseni ukuzethemba okugcinekayo.
Siyithola kuphi imiqondo yethu ephathelene nesikhathi esizayo?
Ngubani okhokhela ukuthuthuka kwethu?
Ukusheshisa ukuthuthukisa Ezomnotho Nezenhlalonhle kanye nokuqeda ubuphofu.
Senza izinto ezifanele ukuqeda ubuphofu?
Ukuqinisa izindlela nemiphumela yokwethula inqubomgomo emikhakheni yenhlalonhle enqala efaka imfundo nokulwisa I-HIV / Aids kanye nezinye izifo ezithelelanayo. Ukuqinisekisa ukufinyelela ukwazi ukuba nawo amanzi, indle, ugesi, ezezimali, izimakethe, I-ICT, indawo yokukhusela kanye nomhlaba kuzo zonke izakhamuzi ikakhulukazi abahluphekayo basemaphandleni.
Uzethula kahle kangakanani uHulumeni izinsiza, ikakhulukazi izinsiza eziyisisekelo njengamanzi kanye nendawo yokukhusela?
Ukugqugquzela ukubamba iqhaza okubanzi ekuthuthukiseni yibo bonke ababambi qhaza kuwo wonke amazinga.
Iqinisekiswe kangakanani imibono yezakhamuzi ezifana nawe ezithathwe ngabantu abayiziphathimandla?
